ℹ️ Stan prawny na 2026 r. Na podstawie ustawy o PIT, ustawy o ryczałcie oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Źródła na końcu.
Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji przedsiębiorcy — wpływa na podatek dochodowy i na składkę zdrowotną. W 2026 r. do wyboru są trzy główne formy: skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Skala podatkowa
- 12% podatku do dochodu 120 000 zł i 32% od nadwyżki,
- kwota wolna 30 000 zł (kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł),
- podatek liczysz od dochodu (przychód − koszty),
- składka zdrowotna: 9% dochodu, nie mniej niż składka minimalna,
- dostęp do ulg i wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
Podatek liniowy
- stała stawka 19% niezależnie od wysokości dochodu, bez kwoty wolnej,
- składka zdrowotna: 4,9% dochodu (nie mniej niż minimalna); zapłaconą składkę można odliczyć do limitu 14 100 zł w 2026 r.,
- opłacalny przy wysokich dochodach, ale bez ulg prorodzinnych i wspólnego rozliczenia.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
- podatek liczysz od przychodu (kosztów nie odliczasz),
- stawki zależą od rodzaju działalności (m.in. 17%, 15%, 14%, 12%, 12,5%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3%, 2%),
- składka zdrowotna zryczałtowana, zależna od rocznego przychodu — trzy progi: do 60 000 zł, 60 000–300 000 zł i powyżej 300 000 zł (odpowiednio 60%, 100% i 180% przeciętnego wynagrodzenia × 9%).
Którą formę wybrać — zasada ogólna
| Sytuacja | Zwykle korzystniej |
|---|---|
| Wysokie koszty, niższy dochód | Skala (12%) |
| Bardzo wysoki dochód | Liniowy (19%) |
| Niskie koszty, wysoki przychód (np. usługi, IT) | Ryczałt |
To tylko punkt wyjścia — o wyniku decydują konkretne liczby: przychód, koszty i składka zdrowotna razem. Dlatego najlepiej policzyć wszystkie trzy warianty dla swoich danych.
🧮 Policz opłacalność w minutę — nasz bezpłatny kalkulator porówna skalę, liniowy i ryczałt dla Twojego przychodu i kosztów. Otwórz kalkulator podatku ›
Źródła
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (skala, liniowy) — podatki.gov.pl / PIT
- Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne — ISAP
- Składka zdrowotna: ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych — ZUS
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Kwoty składki zdrowotnej i limity aktualizowane są corocznie — sprawdzaj bieżące wartości w ZUS i Ministerstwie Finansów.