Pit kasowy, kto może z niego skorzystać i czym różni się od zwykłego rozliczania przychodów? To stosunkowo nowe rozwiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, które pozwala niektórym przedsiębiorcom płacić podatek dopiero wtedy, gdy pieniądze od kontrahenta faktycznie wpłyną na konto, a nie w momencie wystawienia faktury. Poniżej wyjaśniamy, jakie warunki trzeba spełnić, jak zgłosić wybór tej metody i jak wygląda ona w codziennej ewidencji.
Co to jest kasowy PIT
W standardowym, memoriałowym rozliczaniu przychodów z działalności gospodarczej przychód powstaje w dniu wystawienia faktury (lub wydania towaru czy wykonania usługi), niezależnie od tego, kiedy kontrahent faktycznie zapłaci. Oznacza to, że podatnik musi zapłacić podatek dochodowy nawet wtedy, gdy zapłata jeszcze do niego nie dotarła.
Kasowy PIT odwraca tę zasadę: przychód powstaje w dacie faktycznego otrzymania zapłaty (również częściowej), a nie w dacie wystawienia faktury. Innymi słowy, podatek trzeba odprowadzić dopiero wtedy, gdy pieniądze realnie wpłyną na firmowe konto. To rozwiązanie zostało wprowadzone od 1 stycznia 2025 r. na mocy ustawy z 27 września 2024 r.
Kasowy PIT: kto może skorzystać
Metoda kasowa nie jest dostępna dla wszystkich przedsiębiorców. Warunki są dość precyzyjnie określone:
- Forma opodatkowania. Z kasowego PIT mogą skorzystać wyłącznie podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej (12%/32%), lub podatkiem liniowym (19%), prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR). Metoda nie dotyczy podatników na ryczałcie ani tych prowadzących pełną księgowość (księgi rachunkowe). Więcej o wyborze formy opodatkowania: skala, liniowy czy ryczałt w 2026 r.
- Limit przychodów. Od 1 stycznia 2026 r. limit przychodów uprawniający do kasowego PIT wynosi 2 mln zł (wcześniej było to 1 mln zł). Podniesienie limitu wprowadziła ustawa z 21 listopada 2025 r. Inne progi i limity podatkowe obowiązujące przedsiębiorców zebraliśmy w osobnym artykule: limity podatkowe 2026.
- Zakres transakcji. Kasowe rozliczanie przychodu dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami (B2B), czyli sprzedaży na rzecz innego podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, udokumentowanej fakturą. Metoda nie ma zastosowania do sprzedaży na rzecz konsumentów (B2C), czyli osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Te przychody nadal rozlicza się na zasadach memoriałowych.
Jak wybrać kasowy PIT
Kasowy PIT nie jest metodą domyślną, trzeba ją świadomie wybrać. Podatnik, który chce z niej skorzystać, składa oświadczenie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego w terminie do 20 lutego roku podatkowego, w którym metoda ma być stosowana. Warto zaplanować ten termin z wyprzedzeniem, ponieważ jego przekroczenie oznacza, że w danym roku podatkowym trzeba nadal rozliczać się metodą memoriałową.
Maksymalny okres odroczenia przychodu
Kasowy PIT nie pozwala odraczać rozpoznania przychodu w nieskończoność. Jeśli kontrahent nie zapłaci faktury w ciągu 2 lat od dnia jej wystawienia, podatnik i tak musi rozpoznać przychód, niezależnie od tego, czy zapłata faktycznie wpłynęła. To zabezpieczenie ma zapobiegać sytuacji, w której przychód nigdy nie zostałby wykazany z powodu przewlekle niezapłaconych faktur.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu w trakcie roku
Jeśli przychody podatnika przekroczą limit w trakcie roku podatkowego, nie traci on prawa do kasowego rozliczania od razu. Do końca danego roku nadal rozlicza się metodą kasową. Dopiero od kolejnego roku podatkowego musi przejść na metodę memoriałową (chyba że ponownie spełni warunki i zgłosi wybór kasowego PIT w nowym terminie).
Dla kogo kasowy PIT się opłaca
Kasowe rozliczanie przychodu ma największy sens dla firm, które udzielają kontrahentom długich terminów płatności. Przy metodzie memoriałowej taki przedsiębiorca musiałby zapłacić podatek od przychodu, zanim faktycznie otrzyma pieniądze za wykonaną usługę czy sprzedany towar, co obciąża bieżącą płynność finansową firmy. Kasowy PIT pozwala przesunąć moment zapłaty podatku do chwili faktycznego wpływu środków, co może realnie poprawić płynność, zwłaszcza w firmach współpracujących z dużymi kontrahentami rozliczającymi się z opóźnieniem.
Kasowy PIT w praktyce księgowej
Wybór kasowego PIT oznacza dodatkowy obowiązek w prowadzeniu ewidencji: trzeba rejestrować nie tylko datę wystawienia faktury, ale też datę faktycznego otrzymania zapłaty (w tym zapłat częściowych), a dodatkowo pilnować dwuletniego terminu, po którym przychód trzeba rozpoznać niezależnie od wpłaty. Im więcej faktur i kontrahentów, tym trudniej robić to ręcznie w arkuszu kalkulacyjnym.
Program księgowy taki jak TaxMachine może pomóc w prowadzeniu takiej ewidencji, ułatwiając zapisywanie obu istotnych dat przy każdej fakturze i pilnowanie terminów wynikających z przepisów o kasowym PIT. Jeśli zaczynasz prowadzić księgowość jednoosobowej działalności gospodarczej i zastanawiasz się, od czego zacząć, zobacz nasz poradnik: księgowość JDG, od czego zacząć.
Pobierz bezpłatne demo › Porównaj wersje
Źródła
- Ustawa z dnia 27 września 2024 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP)
- Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Aktualne zasady stosowania kasowego PIT warto zweryfikować z doradcą podatkowym lub bezpośrednio w tekście ustaw wskazanych powyżej.